‌تاب‌آوری‎‌‌‌ سازمانی و رهبری

اصول و مبانی سیستم مدیریت مالی
درک اصول و مبانی سیستم مدیریت مالی
نوامبر 6, 2021
مجمع جهانی اقتصاد
گزارش مجمع جهانی اقتصاد، زنان در خط مقدم انقلاب صنعتی چهارم
نوامبر 10, 2021
نمایش همه

‌تاب‌آوری‎‌‌‌ سازمانی و رهبری

تاب آوری و رهبری سازمانی

سازمان‌ها در واقع ارزش‌های رهبری خود را منعکس‌ می‎‌‌‌کنند. رهبری و تاب‌آوری سازمانی موضوعی بسیار مهم است. در این مقاله به چهار ویژگی کلیدی می‌پردازیم که باعث ایجاد تفاوت بین رهبرانی که تاب‌آوری میدانند و سایر مدیران می‌شود.

سازمان‌ها، ارگانیسم‌های زنده‌ای هستند که نفس می‌کشند و تحت‌تاثیر رفتارهای مختلف قرار می‌گیرند. فقط به این دلیل که یک سازمان بر اساس مجموعه‌ای از ارزش‌ها ساخته شده، نمی‌توانیم چنین برداشت کنیم که آن ارزش‌‎ها در وجود آن سازمان نهادینه شده است. ما‌ بارها شنیده‌ایم که رهبران می‎گویند سازمان‎هایشان در DNA خود تنوع زیادی دارند یا بر اساس «انجام کار درست» ساخته شده‌اند. متاسفانه همه این‎ حرف‎ها بی‌معنی است، مگر اینکه سازمان بر اساس آن ارزش‌ها پرورش داده شود. فقط به این دلیل که یک نوزاد از پدر و مادری اخلاق‌مدار به دنیا آمده باعث اخلاق‎مدار شدن او نمی‎شود. آرایش ژنتیکی تنها بخشی از یک پازل بسیار پیچیده‌تر توسعه انسانی است که در میان موارد دیگر مثل ملاحظات اجتماعی، فشار همسالان و تقویت مداوم درست از غلط قرار می‎گیرد. سازمان‌ها در این زمینه تفاوتی با هم ندارند.

یک سازمان می‌تواند بهترین DNA موجود را در فرهنگ خود داشته باشد، اما تا زمانی که درگیر آزمون‌های مختلف نشود، نمی‌توان فهمید چقدر دقیق کار می‎کند. این آزمون‌ها‌ می‎‌‌‌توانند خود را به طرق مختلف نشان دهند – چالش‌های بازار، آشفتگی‌های داخلی سازمان، فشارهای مالی، شیوع یک بیماری همه‌‏گیر و… می‎توانند هویت واقعی یک سازمان را مشخص کنند.

مطالب زیادی در مورد ‌تاب‌آوری‎‌‌‌ انسان منتشر شده و می‎‌‌‌شود. اگر بخواهیم این موضوع را در یک جمله تعریف کنیم، باید بگوییم انعطاف‌پذیری ذهنی کلید آرامش درونی، شادی و زندگی خوب است. در ساده‌ترین شکل، تاب‌آوری یعنی گذار یکپارچه و نسبتا سریع از احساس «چه» به «پس چه» است!

البته ما در این مطلب درباره تاب‌آوری سازمانی حرف می‌زنیم. این تاب‌آوری کاملا به انسان‌ها، انسانیت و انعطاف‌پذیری افرادی که این سازمان‌ها را رهبری می‌کنند وابسته است.

تلاقی ‌تاب‌آوری‎‌‌‌ سازمانی و رهبری

اجازه بدهید ابتدا سازمان تاب‏‌آور را تعریف کنیم. یک سازمان را زمانی می‎‌‌‌توان تاب‌آور و انعطاف‌پذیر نامید که به ارزش‌ها و ماموریت خود وفادار بماند، صرف‌نظر از اینکه چه چیزی و چه زمانی به آن ضربه‌ می‎‌‌‌زند. در حالی که معمولا چشم‌انداز یک سازمان آرمانی است، در بیشتر موارد این بیانیه چیز زیادی در مورد اصولی که سازمان را به سوی آن اهداف هدایت‌ می‎‌‌‌کند،‌ نمی‎‌‌‌گوید. ماموریت و ارزش‌های سازمان اغلب گویاتر هستند. سازمان‌هایی که قادرند به‌‍‎طور مستمر انحراف خود را از هنجارهای تعیین‌شده سازمان ارزیابی کرده و در نتیجه مسیر را بر این اساس درست می‎کنند، انعطاف‌پذیر هستند.

همان‌طور که قبلا گفتیم، سازمان‌‎ها موجودات زنده‌ای هستند که ارزش‌های رهبری رهبران را منعکس‌ می‎‌‌‌کنند. نوع نادرست رهبری‌ می‎‌‌‌تواند سازمانی را که بر اساس اصول درست ساخته شده است، از مسیر خارج کند. هوش عاطفی، همدلی، صداقت و… همگی ارزش‌هایی هستند که برای مفهوم انعطاف‌پذیری رهبری حیاتی هستند، اما در اینجا چهار ویژگی کلیدی وجود دارد که از دیدگاه ما، رهبران تاب‌آور را از بقیه رهبران جدا می‎کند. در ادامه با این ۴ ویژگی آشنا می‌شویم.

۱- داشتن خودآگاهی: درک عمیق نقاط قوت و ضعف شخصی و توانایی عمل مناسب بر اساس این دانش را خودآگاهی می‌‎نامیم. رهبري که به اندازه کافي درون‌نگر است و براي ارزيابي توانمندي‌هاي خود وقت مي‏گذارد، بدون شک همين کار را با سازمان نیز انجام مي‎دهد. يعني نقاط قوت و ضعف سازمان را ارزيابي مي‎کند. هدف نهایی هر دوی این تلاش‌ها یکسان است – نقاط ضعف را خنثی و از نقاط قوت استفاده کنید و در هنگام انحراف از ارزش‌های اصلی، مسیر را به سرعت اصلاح کنید.

۲- داشتن صداقت و درستی: رهبری و به‌ویژه رهبری اجرایی‌ می‎‌‌‌تواند موقعیتی باشد که بعضی افراد خودشان را در آن وضعیت گم کنند. این که یک سازمان حول دیدگاه ما به عنوان رهبر بسیج می‌شود، نباید باعث شود تا مغرور شویم. درست است که داشتن توانایی هدایت کردن و رهبری افراد مختلف، به ما احساس قدرتمند بودن می‌دهد؛ اما یک رهبر تاب‌آور هرگز در مسیر خودخواهی و دیکتاتور شدن گام برنمی‌دارد و همیشه تیم را در جهتی هدایت می‌کند که کار درست را انجام دهد.

۳- بی‌تعصب بودن: یک رهبر بی‌تعصب کسی نیست که اشتیاق ندارد. چنین فردی توانایی این را دارد که یک قدم به عقب بردارد، به تصویر بزرگ‌تر و دورتری نگاه کرده و مسیر را به درستی اصلاح کند. چنین رهبری از اعتراف به اشتباهات خود یا سازمان هراسی ندارد و اجازه‌ نمی‎‌‌‌دهد که نفس او مانع تصمیم‌گیری شود. چنین رهبرانی معمولا اطراف‌شان پر از نیروهای باهوش است که می‎توانند مسیر سازمان را برای رسیدن به اهدافش هموار کنند.

۴- ارزش‌محور بودن: رهبران انعطاف‌پذیر معمولا روی ارزش‌های اصلی که برای سلامت سازمان مهم‌ هستند، تاکید‌ می‎‌‌‌کنند. این‌ها تقریبا همیشه ارزش‌هایی نوع‌دوستانه و هدف‌محور هستند تا ارزش‏‌های مالی. مهم‌‎تر از همه، این رهبران با این ارزش‌ها زندگی‌ می‎‌‌‌کنند و آن‌ها را در نحوه تفکر، عملکرد و رهبری خود به نمایش‌ می‎‌‌‌گذارند.

رهبرانی که نگرش «رسیدن به نتیجه با هر قیمتی» دارند معمولا به مرور زمان احترام اطرافیان و کارمندان خود را از دست‌ می‎‌‌‌دهند و در نهایت شکست‌ می‎‌‌‌خورند. واقعیت این است که رهبران انعطاف‌پذیر هوش هیجانی بالاتری دارند و‌ می‎‌‌‌توانند به نتایج تجاری بهتری دست یابند زیرا عموما کارها را به درستی انجام‌ می‎‌‌‌دهند.

نتیجه‌گیری

تاب‌آوری سازمانی مانند گذشته در حال آزمون و تغییر است. تمام جوامع، سازمان‌ها و حتی افراد در شرایط مختلفی قرار دارند که مدام در حال تغییر است. درست است که چنین محیطی می‏‌تواند فرصت‎هایی برای موفقیت و رشد سازمان‌ها فراهم کند، اما همیشه هم بدون تهدید و چالش نیست. سازمان‌های کوچک و بزرگ در مقابل بلایای طبیعی، قطع برق، از دست دادن نیروهای کلیدی و حتی معضلات تهدیدکننده سلامتی می‌توانند بسیار آسیب‌پذیر باشند. در همین ۲ سالی که جهان با پاندمی کرونا دست‌وپنجه نرم می‌کند، چه تعداد شرکت، سازمان یا کسب‌وکار کوچک و بزرگ با از دست دادن سرمایه و ورشکستگی مواجه شده‌اند؟ اینجاست که اهمیت تاب‌آوری سازمانی بیش از پیش مشخص می‌شود. این که یک سازمان چطور می‌تواند در شرایط بحرانی، ثبات خود را حفظ کند و از مسیر اهدافش منحرف نشود.

زمان آن فرا رسیده است که سازمان‌ها ارزش‌های اصلی خود را بازنگری کرده و رهبرانی که ۴ ویژگی بالا را دارند ارزیابی و استخدام کنند و به آن‌ها احترام و پاداش بدهند تا سازمان بتواند زیر نظر چنین رهبران خبره‌ای، راه خود را برای رسیدن به اهدافش هموارتر کند.

مقاله مرتبط آیا تاب‌آوری سازمانی را می‌دانید؟ را نیز مطالعه کنید.

منبع

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *