مهم‌ترین چالش­‌های کسب‌وکارهای خانوادگی
چالش‌های کسب و کار خانوادگی؛ سه مسئلۀ مهم که خانواده‌ها نباید نادیده بگیرند
تیر 21, 1400
بررسی رابطه هزینه‎‌ها در حوزه سلامت و بهداشت با تولید ناخالص ملی کشورها
تیر 26, 1400
نمایش همه

 بازاندیشی مفهوم نوآوری در انقلاب صنعتی چهارم

نوآوری در انقلاب صنعتی چهارم

Industrial Revolutions‌ یا انقلاب صنعتی شامل مجموعه وقایع و اختراعاتی است که در یک دوره زمانی مشخص، باعث تغییر جوامع و اقتصادها می‌شود. در اولین انقلاب صنعتی که از بریتانیا آغاز شد، جوامع کشاورزی به جوامع شهری و صنعتی‌ تبدیل شدند. در طی یک انقلاب صنعتی، کالاهایی که قبلا به‌ شکل محدود، تولید می‌شدند، به لطف اختراع ماشین‌ها و استفاده از تکنیک‌های جدید، به‌طور انبوه تولید و عرضه می‌شوند. ماشینی شدن فرایند تولید، تغییرات اساسی در چرخه‌ی اقتصادی کشورها ایجاد می‌کند و در نهایت این تغییرات، ظهور شیوه‌‌های جدید زندگی را در پی دارد.

انقلاب صنعتی چهارم

انقلاب صنعتی چهارم یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی جهان است، انقلابی که بر پایه فناوری دیجیتال استوار بوده و به لحاظ وسعت و همچنین پیچیدگی، بسیار متفاوت‌تر از انقلاب‌های صنعتی پیشین است.

اصطلاح انقلاب صنعتی چهارم، اولین‌بار توسط شواب مطرح گردید. شواب، بنیانگذار مجمع جهانی اقتصاد است و در دو کتاب خود، در مورد انقلاب صنعتی چهارم نوشته است. اولین کتاب او «انقلاب صنعتی چهارم» نام دارد که در سال 2016 منتشر شده است. در این کتاب شواب نشان می‌دهد که چگونه پیشرفت‌های تکنولوژیکی نه تنها مدل‌های کسب‌وکار را تغیر می‌دهند، بلکه حاکمیت، اقتصاد، جامعه و حتی زندگی افراد را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهند.

دومین کتاب شواب با عنوان «شکل‌دهی آینده‌ی انقلاب صنعتی چهارم» در سال 2018 منتشر شده است که در این کتاب، شواب، سه انقلاب صنعتی قبل را مرور می‌کند و سپس مفصل درباره‌ی انقلاب صنعتی چهارم، فناوری‌ها، فرصت‌ها و تهدیدها و… توضیح داده است.

طی انقلاب صنعتی چهارم، به واسطه تغییرات سریع، تحولات عمیقی در بخش‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی به وجود می‌آید که در نهایت نوعی جابجایی تمدنی را به همراه دارد. کلاوس شواب اعتقاد دارد که این انقلاب از سال ۲۰۱۵ میلادی آغاز شده و در سال ۲۰۳۰ به نقطه اوج خود می‌رسد. همچنین از آنجا که سرعت انقلاب صنعتی چهارم بسیار بیشتر از انقلاب‌های قبل است، رهبری جهان در آینده متعلق به کشورها و اقتصادهایی است که بتوانند از فرصت‌های پیش آمده به واسطه این انقلاب نهایت استفاده را ببرند.

نوآوری

نوآوری به معنای ایجاد تغییر در محصولات یا خدمات و یا روش تولید و عرضه محصولات یا خدمات، با هدف پاسخگویی به بازارهای جدید و نیازهای مردم است. در تمامی متون آکادمیک، نقش دانش و مهارت‌های فناورانه در کنار خلاقیت و نوآوری در موفقیت کسب‌وکار، مورد تأکید قرار گرفته است. از طرفی مدیریت صحیح نوآوری، در گرو درک صحیح از مفهوم نوآوری است. به عبارت دیگر، یکی از مشکلات اساسی در مدیریت نوآوری، فهم متفاوت افراد از این واژه است که اغلب با مفهوم اختراع، اشتباه گرفته می‌شود! نوآوری ریشه در واژه لاتین «Innovare» دارد و به معنای «خلق یک چیز جدید» است.

نوآوری در انقلاب صنعتی چهارم

بررسی نرخ نوآوری در  «4IR»، نشان می‌دهد که طی یک دهه گذشته یعنی از سال۲۰۱۰ تا ۲۰۱۸ میلادی، متوسط رشد سالیانه ثبت اختراعات نزدیک به ۲۰ درصد بوده که در مقایسه با نرخ رشد ۱۲/۸ درصدی در سال‌های بین ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۹، افزایش دو برابری را نشان می‌دهد. این آمار، به خوبی رشد شتابان فناوری‌های دیجیتال را در دنیای امروز نشان می‌دهد. در نمودار زیر، رشد قابل‌توجه فناوری‌های مرتبط با انقلاب صنعتی چهارم (با رنگ آبی) در مقایسه با سایر حوزه‌های فناوری نمایش داده شده است.

نکته جالب‌توجه دیگر پیرامون ثبت اختراعات مرتبط با انقلاب صنعتی چهارم، افزایش فعالیت‌های ثبت اختراع، به‌ویژه با موضوع اتصال (Connectivity) و مدیریت داده‌ها (Data Management) است که بسیار چشمگیر می‌باشد. به طور دقیق‌، نرخ رشد سالیانه فناوری در این دو حوزه در بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۸ میلادی، به ترتیب برابر با ۲۶/۷ و ۲۲/۵ درصد بوده است. در گزارش دفتر ثبت اختراع اروپا نیز طیف وسیعی از دامنه‌های کاربردی، تحت تأثیر فناوری‌های «4IR» لیست شده است که در بین آن‌ها، صنایع مختلفی از کشاورزی گرفته تا خدمات هوشمند به چشم می‌خورند.

نوآوری مدل کسب و کار در انقلاب صنعتی چهارم

استفاده از نوآوری به‌عنوان ابزاری جهت بهره‏برداری از فناوری در کشورهای توسعه‏یافته، منجر به همگرایی هر چه بیشتر رقابت‌پذیری‏ و نوآوری در این کشورها شده است. به طوری که نام ۱۰ کشور اولی که در رتبه‌بندی شاخص رقابت‌پذیری مجمع جهانی اقتصاد قرار دارند یعنی سوئیس، سنگاپور، ایالات متحده آمریکا، هلند، آلمان، سوئد، بریتانیا، ژاپن، هنگ‌کنگ و فنلاند در رتبه‏بندی نوآوری جهانی موسسه INSEAD و سازمان مالکیت معنوی جهانی نیز دیده می‏شوند.

در این لیست،کشورهایی نظیر بریتانیا و سنگاپور، جز اقتصادهایی محسوب می‌شوند که جایگاه و شاخص قابل‏توجهی در زمینه رقابت‏پذیری و نرخ نوآوری دارند. این شاخص‏ها شامل موارد مختلفی مانند زیرساخت‏های قوی، سطوح بالای آمادگی برای پذیرش فناوری، نیروی انسانی آموزش دیده و… هستند که به‌عنوان اجزای اصلی رقابت‏پذیری و به ‌تبع آن نوآوری شناخته می‏شوند.

همچنین بخش اعظمی از الگوی فوق برای کشورهای کم‏درآمد یا کشورهای درحال توسعه نیز صادق است. چنین اقتصادهایی دارای رتبه‏های پایینی از لحاظ شاخص‏هایی مانند زیرساخت‏های مناسب، آمادگی پذیرش نوآوری، سیستم آموزشی و… دارند بنابراین، شاخص نوآوری آنها همگرایی مناسبی با میزان رقابت‏پذیری ندارد. به بیان دیگر ‏ در چنین کشورهایی که عملکرد رقابتی ضعیفی دارند، فقط می‌توان تعداد کمی از شرکت‌های واقعا موفق و بسیار رقابتی را مشاهده کرد که از فناوری‏های پیشرفته به‌طور بهینه‏ای استفاده می‏کنند.

نوآوری مدل کسب و کار، مهم‌ترین ابزار برای ایجاد کسب‌وکارهایی است که برای تمام ذینفعان شامل مشتریان، سهامداران، کارمندان و به طور کلی جامعه، بیشترین ارزش را ایجاد می‌کنند. چنین کسب‌وکاری مزیت‌ها زیادی را به همراه دارند که مهم‌ترین آنها عبارت اند از:

  • ارائه سود بالا، حتی در کسب‌وکارهای راکد
  • نوآوری مدل کسب‌وکار به مدل‌های اجرایی جدیدی نیاز دارد بنابراین رقیبان چندین سال نمی‌توانند از مدل‌های یکدیگر تقلید کنند.
  • تصویرسازی مثبت از برندها و…

بنابراین، نوآوری مدل کسب و کار، یک ابزار انعطاف پذیر برای ایجاد یک کسب‌وکار موفق است. به همین دلیل است که بیشتر کسب‌وکارهای در حال رشد، نوآوری مدل کسب و کار را به عنوان یکی از رسالت‌های خود مدنظر قرار می‌دهند.

هوش مصنوعی

جان مک‌کارتی در مقاله‌ای در سال 2004 هوش مصنوعی (AI) را بدین صورت تعریف می‌کند: هوش مصنوعی علم و مهارت مهندسی لازم برای ساخت دستگاه‌های هوشمند، به خصوص برنامه‌های کامپوتری هوشمند است. هوش مصنوعی مشابه با استفاده از رایانه‌ها برای فهم هوش انسانی است اما با این تفاوت که مجبور نیست خود را به چیزی محدود کند که از نظر فیزیکی قابل مشاهده باشد.

به طور خلاصه برای تعریف هوش مصنوعی می‌توان گفت: هوش مصنوعی، حوزه‌ای است که علوم کامپیوتر را با مجموعه داده‌های دقیق (robust datasets) ترکیب می‌کند تا امکان حل مسئله فراهم شود. همچنین هوش مصنوعی شامل زیرشاخه‌های یادگیری ماشینی (machine learning) و یادگیری عمیق (Deep learning)  است که اغلب در ارتباط با هوش مصنوعی به کار می‌روند. این رشته‌ها شامل الگوریتم‌هایی از هوش مصنوعی هستند که هدف آنها ایجاد سیستم‌های خبره (expert systems) است. مهم‌ترین جنبه‌های هوش مصنوعی در انقلاب صنعتی چهارم عبارت اند از:

تشخیص گفتار

تشخیص گفتار که از آن با نام‌هایی مانند تشخیص خودکار گفتار (ASR)یا تشخیص گفتار رایانه‌ای یا تبدیل‌گفتار به متن هم یاد می‌شود،  قابلیتی برای پردازش زبان طبیعی (NLP) جهت تبدیل گفتار انسان به قالب نوشتاری است. بسیاری از دستگاه‌های تلفن همراه برای جست‌وجوی صوتی یا برای فراهم کردن دسترسی بیشتر از قابلیت تشخیص گفتار در سیستم‌های خود بهره می‌برند.

خدمات مشتری

کارگزاران مجازی آنلاین جایگزین کارگزاران انسانی هستند. آن‌ها به سؤالات متداول مشتریان مانند شیوه ارسال و حمل و نقل، ارائه مشاوره، فروش محصولات، پیشنهاد محصولات یا خدمات و… پاسخ می‌دهند. امروزه کارگزاران مجازی، طرز فکر ما درباره نحوه تعامل با مشتری در وب‌سایت‌ها و شبکه‌های اجتماعی را تغییر داده اند. به عنوان مثال در این رابطه می‌توان به ربات‌های پیام‌رسان در سایت‌های تجاری یا برنامه‌های پیام‌رسانی مانند اسلک (slack)  و فیس‌بوک (Facebook)  اشاره کرد که معمولاً توسط کارگزاران مجازی و دستیاران صوتی انجام وظیفه می‌کنند.

دید دیجیتال

 فناوری هوش مصنوعی، رایانه‌ها و سیستم‌های دیجیتال را قادر می‌سازد تا اطلاعات معناداری را از تصاویر، ویدیوها و سایر ورودی‌های بصری به دست آورند و بر اساس آن‌ها، عکس العمل خاصی را انجام دهند. بینایی دیجیتال که از سیستمی مانند سیستم شبکه‌های عصبی استفاده می‌کند، دارای کاربردهای مختلفی در زمینه هایی مانند  برچسب‌گذاری عکس در شبکه‌های اجتماعی، تصویربرداری رادیولوژی در حوزه مراقبت‌های بهداشتی و خودروهای بدون سرنشین در صنعت خودروسازی و… است.

موتورهای جستجوی توصیه‌کننده(Recommendation engines)

 الگوریتم‌های هوش مصنوعی با استفاده از تجزیه و تحلیل داده‌های مربوط به رفتار گذشته کاربر می‌توانند به کشف روندهای آینده کمک کنند. به عنوان مثال این روندهای داده‌ می‌توانند برای توسعه استراتژی فروش مورد استفاده قرار گیرند و برای ارائه توصیه‌های تشویقی مرتبط به مشتریان در طول فرآیند پرداخت برای خریداران آنلاین استفاده ‌شوند.

معاملات خودکار سهام

امروزه از پلتفرم‌های معاملاتی با بسامد بالا high-frequency trading platforms مبتنی بر هوش مصنوعی، برای بالا بردن بهره‌وری سبد سهام به صورت گسترده استفاده می‌شود. این پلتفرم‌ها می‌توانند هزاران یا حتی میلیون‌ها معامله را در روز بدون دخالت انسان انجام ‌دهند.

در صورت علاقه به مقاله نوآوری در انقلاب صنعتی چهارم مقاله‌های  مرتبط، رویارویی با انقلاب صنعتی چهارم: 5 چالش مهم و نوآوری و تحول دیجیتال: اهمیت‌ها و تفاوت‌ها را نیز مطالعه کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.